Από μικρό παιδί είχα μια ευκολία να αποχωρίζομαι αντικείμενα, χωρίς ενοχές, όχι ότι τα απέρριπτα επειδή δεν τα χρειαζόμουν πια, αλλά επειδή ένιωθα πως η προσωπική μας σχέση είχε πια τελειώσει...πως έπρεπε να απελευθερώσω το κάθε αντικείμενο για να επελευθερωθώ κι εγώ. Βέβαια υπάρχουν αντικείμενα που αν τα έχανα θα χανόταν αυτόματα ένα κομμάτι του εαυτού μου, αντικείμενα που ποτέ δεν θα αποχωριστώ γιατί η σχέση μου μαζί τους ποτέ δε θα φθαρεί, ίσως γιατί έχουν να κάνουν μόνο με τις στιγμές της απόλυτης αθωότητας ή και αγάπης...Ένα γράμμα από τη μητέρα μου, ένα χαρτί με 10 συμβουλές ζωής από τον πατέρα μου, το εισιτήριο της πρώτης φοράς στο σινεμά, ο πρώτος δίσκος βινύλιο που αγόρασα ακόμη και η τσίχλα που μασούσα πριν το πρώτο μου φιλί...Αλλά έβρισκα πάντα και τη δύναμη να χαρίζω παλιά ρούχα, δίσκους, βιβλία σα να θέλω να τους χαρίσω μια δεύτερη ζωή κοντά σ'εναν καινούριο άνθρωπο που θα τ' αγαπήσει.
Με ρώτησε ένας φίλος "Μα καλά πως μπορείς να δίνεις, να πετάς τα πράγματα σου? Εγώ δε μπορώ να το κάνω, δεν αντέχω να τα αποχωριστώ. Έχω μια αποθήκη που φυλάω τα πάντα, όταν λέμε τα πάντα, τα πάντα!!!Την αποκαλώ την αποθήκη με τα μελλοχρήσιμα" "Μα γιατί;" τον ρώτησα "θα σου χρειαστούν ποτέ;" "Όχι"μου απάντησε "μα ακόμη και αν μου χρειαστούν έχουν μαζευτεί τόσα πολλά πράγματα σ'αυτήν την αποθήκη που δεν θα μπορώ να βρω αυτό που θέλω..." "Τότε γιατί;" τον ρώτησα "Γιατί έχω ανάγκη να ξέρω οτι είναι εκεί..."
Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η μοναδική σχέση που έχουμε με τα αντικείμενα που μας ανήκουν αφορά αποκλειστικά τη χρήση τους, και κατά συνέπεια την κάλυψη συγκεκριμένων πρακτικών αναγκών. Έτσι, μιλάμε για μία σχέση εξάρτησης, εφόσον η κάλυψη των διαφόρων αναγκών είναι το πρωταρχικό στοιχείο της ανθρώπινης επιβίωσης. Aυτή όμως η άποψη εκφράζει μόνο τη μισή αλήθεια, μιας και αυτή η σχέση εξάρτησης δεν είναι τόσο υλική, αλλά πολύ περισσότερο ψυχολογική. Oι περισσότεροι κοινωνικοί ψυχολόγοι τονίζουν ότι τα πράγματα που έχουμε δεν κάνουν υποχρεωτικά τη ζωή μας καλύτερη, αλλά χρησιμεύουν στο να ορίσουμε ποιοι είμαστε, τόσο σε σχέση με τον ίδιο μας τον εαυτό όσο και σε σχέση με τους άλλους.Τα αντικείμενα μας είναι οι προεκτάσεις του εαυτού μας.
Eίναι βέβαιο ότι τα προσωπικά μας αντικείμενα λειτουργούν ως «προεκτάσεις του εαυτού μας», και έτσι αποτελούν αναπόσπαστο στοιχείο της προσωπικότητάς μας. Έχουν γίνει πολλές έρευνες που αφορούν ανθρώπους οι οποίοι έχουν χάσει από κλοπή ή φυσική καταστροφή αντικείμενα που τα αξιολογούσαν ως πολύ σημαντικά στη ζωή τους. Έχει διαπιστωθεί λοιπόν ότι οι άνθρωποι που έχουν πέσει θύματα κλοπής τέτοιων αντικειμένων περνούν μία περίοδο βαθιάς θλίψης παρόμοια με αυτή που βιώνουν όσοι χάνουν κάποιο δικό τους άνθρωπο. H θλίψη αυτή είναι πιο έντονη και συχνά μέσα από κρίσεις θυμού οδηγεί σε κατάθλιψη, όταν η απώλεια είναι καθολική και αποτέλεσμα φυσικής καταστροφής. Xαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι ψυχολογικές συνέπειες του μεγάλου σεισμού της Aθήνας για όσους έχασαν το σπίτι και όλα τους τα υπάρχοντα. Πολλά από τα θύματα του σεισμού έχασαν μαζί με τα υπάρχοντά τους και τις αναμνήσεις, την κοινωνική τους υπόσταση, και μαζί με αυτά τον ίδιο τους τον εαυτό. Άλλη έρευνα αναφέρει ότι το 12% των γυναικών που έχουν πέσει θύμα κλοπής αισθάνονται ότι το σπίτι τους είναι βρόμικο και ότι «βιάστηκε» ο προσωπικός τους χώρος. Σε άλλες καταστάσεις, όπου η αφαίρεση των προσωπικών αντικειμένων από τον κάτοχό τους είναι υποχρεωτική, όπως στο στρατό, ο άνθρωπος αισθάνεται «γυμνός», περνά μία περίοδο θλίψης, μέχρι να καταλάβει ότι μπορεί να προβάλει τη διαφορετικότητά του χωρίς τη χρήση υλικών αντικειμένων. Tα αντικείμενα είναι σύμβολα, σύμβολα του ευατού μας.
Όπως γράφει η ψυχολόγος Mary Douglas, «χρησιμοποιούμε τα αντικείμενα για να βάλουμε όρια και να στείλουμε μηνύματα. Δεν είναι τυχαίο ότι η πρώτη εντύπωση για κάποιον σχηματίζεται από τα ρούχα που φοράει, το αυτοκίνητο που έχει και άλλα παρόμοια στοιχεία, που τονίζουν το υλικό του περιβάλλον. Tα αντικείμενα είναι σύμβολα που ορίζουν τον εαυτό μας και συνδιαλέγονται με τους άλλους για το τι είμαστε. Αντίστοιχα, τα δώρα που προσφέρουμε εκφράζουν τι πιστεύουμε για τον αποδέκτη τους και πώς ορίζουμε τη σχέση μας μαζί του. Tα δώρα και γενικότερα τα αντικείμενα που λειτουργούν ως σύμβολα μίας σχέσης είναι ψυχολογικά έντονα φορτισμένα». Ίσως γι' αυτό μετά από έναν χωρισμό ή πάνω σ' ένα μεγάλο καυγά να στρέφουμε το θυμό μας στα αντικείμενα που μας θυμίζουν τη σχέση αυτή.
Τι σημασία έχουν όμως στ' αλήθεια τ' αντικείμενα; Μόνο άψυχες απεικονίσεις αναμνήσεων και συναισθημάτων είναι...Σημασία έχουν οι άνθρωποι και οι σχέσεις που αναπτύξαμε μαζί τους...οι εμπειρίες, τα λόγια που ανταλλάξαμε, οι αγκαλιές, τα φιλιά, η μυρωδιά τους , οι στιγμές που μας χάρισαν...αυτό είναι που μένει το άρωμα, η γεύση, το χρώμα όσων ζήσαμε...αυτό αξίζει, η αποθήκη με τα μελλοχρήσιμα ίσως να είναι η ανασφάλεια μας μήπως ξεχάσουμε, μήπως δεν έχουμε τις αποδείξεις ότι ζήσαμε...Αλήθεια χρειάζονται αποδείξεις;
Με ρώτησε ένας φίλος "Μα καλά πως μπορείς να δίνεις, να πετάς τα πράγματα σου? Εγώ δε μπορώ να το κάνω, δεν αντέχω να τα αποχωριστώ. Έχω μια αποθήκη που φυλάω τα πάντα, όταν λέμε τα πάντα, τα πάντα!!!Την αποκαλώ την αποθήκη με τα μελλοχρήσιμα" "Μα γιατί;" τον ρώτησα "θα σου χρειαστούν ποτέ;" "Όχι"μου απάντησε "μα ακόμη και αν μου χρειαστούν έχουν μαζευτεί τόσα πολλά πράγματα σ'αυτήν την αποθήκη που δεν θα μπορώ να βρω αυτό που θέλω..." "Τότε γιατί;" τον ρώτησα "Γιατί έχω ανάγκη να ξέρω οτι είναι εκεί..."
Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η μοναδική σχέση που έχουμε με τα αντικείμενα που μας ανήκουν αφορά αποκλειστικά τη χρήση τους, και κατά συνέπεια την κάλυψη συγκεκριμένων πρακτικών αναγκών. Έτσι, μιλάμε για μία σχέση εξάρτησης, εφόσον η κάλυψη των διαφόρων αναγκών είναι το πρωταρχικό στοιχείο της ανθρώπινης επιβίωσης. Aυτή όμως η άποψη εκφράζει μόνο τη μισή αλήθεια, μιας και αυτή η σχέση εξάρτησης δεν είναι τόσο υλική, αλλά πολύ περισσότερο ψυχολογική. Oι περισσότεροι κοινωνικοί ψυχολόγοι τονίζουν ότι τα πράγματα που έχουμε δεν κάνουν υποχρεωτικά τη ζωή μας καλύτερη, αλλά χρησιμεύουν στο να ορίσουμε ποιοι είμαστε, τόσο σε σχέση με τον ίδιο μας τον εαυτό όσο και σε σχέση με τους άλλους.Τα αντικείμενα μας είναι οι προεκτάσεις του εαυτού μας.
Eίναι βέβαιο ότι τα προσωπικά μας αντικείμενα λειτουργούν ως «προεκτάσεις του εαυτού μας», και έτσι αποτελούν αναπόσπαστο στοιχείο της προσωπικότητάς μας. Έχουν γίνει πολλές έρευνες που αφορούν ανθρώπους οι οποίοι έχουν χάσει από κλοπή ή φυσική καταστροφή αντικείμενα που τα αξιολογούσαν ως πολύ σημαντικά στη ζωή τους. Έχει διαπιστωθεί λοιπόν ότι οι άνθρωποι που έχουν πέσει θύματα κλοπής τέτοιων αντικειμένων περνούν μία περίοδο βαθιάς θλίψης παρόμοια με αυτή που βιώνουν όσοι χάνουν κάποιο δικό τους άνθρωπο. H θλίψη αυτή είναι πιο έντονη και συχνά μέσα από κρίσεις θυμού οδηγεί σε κατάθλιψη, όταν η απώλεια είναι καθολική και αποτέλεσμα φυσικής καταστροφής. Xαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι ψυχολογικές συνέπειες του μεγάλου σεισμού της Aθήνας για όσους έχασαν το σπίτι και όλα τους τα υπάρχοντα. Πολλά από τα θύματα του σεισμού έχασαν μαζί με τα υπάρχοντά τους και τις αναμνήσεις, την κοινωνική τους υπόσταση, και μαζί με αυτά τον ίδιο τους τον εαυτό. Άλλη έρευνα αναφέρει ότι το 12% των γυναικών που έχουν πέσει θύμα κλοπής αισθάνονται ότι το σπίτι τους είναι βρόμικο και ότι «βιάστηκε» ο προσωπικός τους χώρος. Σε άλλες καταστάσεις, όπου η αφαίρεση των προσωπικών αντικειμένων από τον κάτοχό τους είναι υποχρεωτική, όπως στο στρατό, ο άνθρωπος αισθάνεται «γυμνός», περνά μία περίοδο θλίψης, μέχρι να καταλάβει ότι μπορεί να προβάλει τη διαφορετικότητά του χωρίς τη χρήση υλικών αντικειμένων. Tα αντικείμενα είναι σύμβολα, σύμβολα του ευατού μας.
Όπως γράφει η ψυχολόγος Mary Douglas, «χρησιμοποιούμε τα αντικείμενα για να βάλουμε όρια και να στείλουμε μηνύματα. Δεν είναι τυχαίο ότι η πρώτη εντύπωση για κάποιον σχηματίζεται από τα ρούχα που φοράει, το αυτοκίνητο που έχει και άλλα παρόμοια στοιχεία, που τονίζουν το υλικό του περιβάλλον. Tα αντικείμενα είναι σύμβολα που ορίζουν τον εαυτό μας και συνδιαλέγονται με τους άλλους για το τι είμαστε. Αντίστοιχα, τα δώρα που προσφέρουμε εκφράζουν τι πιστεύουμε για τον αποδέκτη τους και πώς ορίζουμε τη σχέση μας μαζί του. Tα δώρα και γενικότερα τα αντικείμενα που λειτουργούν ως σύμβολα μίας σχέσης είναι ψυχολογικά έντονα φορτισμένα». Ίσως γι' αυτό μετά από έναν χωρισμό ή πάνω σ' ένα μεγάλο καυγά να στρέφουμε το θυμό μας στα αντικείμενα που μας θυμίζουν τη σχέση αυτή.
Τι σημασία έχουν όμως στ' αλήθεια τ' αντικείμενα; Μόνο άψυχες απεικονίσεις αναμνήσεων και συναισθημάτων είναι...Σημασία έχουν οι άνθρωποι και οι σχέσεις που αναπτύξαμε μαζί τους...οι εμπειρίες, τα λόγια που ανταλλάξαμε, οι αγκαλιές, τα φιλιά, η μυρωδιά τους , οι στιγμές που μας χάρισαν...αυτό είναι που μένει το άρωμα, η γεύση, το χρώμα όσων ζήσαμε...αυτό αξίζει, η αποθήκη με τα μελλοχρήσιμα ίσως να είναι η ανασφάλεια μας μήπως ξεχάσουμε, μήπως δεν έχουμε τις αποδείξεις ότι ζήσαμε...Αλήθεια χρειάζονται αποδείξεις;
